English
Ngày “Giải phóng” hay Ngày Khủng hoảng?
Ngày 2/4/2025, Tổng thống Donald Trump đã công bố một loạt thuế quan mới, gọi đây là “Ngày Giải phóng”. Các biện pháp này bao gồm thuế 10% áp dụng cho tất cả hàng nhập khẩu và mức thuế cao hơn cho một số quốc gia cụ thể:
- Thuế bổ sung 34% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, nâng tổng mức thuế lên 54%
- Thuế 20% đối với hàng từ Liên minh châu Âu
Đòn chính sách này nhằm giải quyết mất cân bằng thương mại và thúc đẩy sản xuất trong nước. Tuy nhiên, ngay sau thông báo, thị trường chứng khoán Mỹ đã chứng kiến một đợt bán tháo lớn, xóa sổ gần 2,5 nghìn tỷ USD giá trị của thị trường chứng khoán Mỹ. Cụ thể:
- Chỉ số S&P 500 giảm 4,8%
- Các công ty công nghệ lớn như Apple, Nvidia, Amazon, Meta, Microsoft, Alphabet và Tesla đều chịu thiệt hại nặng nề
Năng lượng sạch của Mỹ đang gặp nguy hiểm?
Một trong những mối quan tâm lớn nhất là cách các thuế quan này có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch. Mỹ phụ thuộc nhiều vào linh kiện nhập khẩu cho các công nghệ năng lượng sạch, như tấm pin mặt trời, tuabin gió và pin.
Sự phụ thuộc vào Trung Quốc đặc biệt đáng lo ngại:
- Hơn 80% tấm pin mặt trời ở Mỹ đến từ các công ty Trung Quốc hoặc sử dụng linh kiện sản xuất tại Trung Quốc
- Trung Quốc chiếm hơn 80% nguồn cung pin quang điện mặt trời toàn cầu
- Sản xuất hơn 95% tấm wafer polysilicon toàn cầu, thành phần quan trọng của tấm pin mặt trời
- Tinh chế khoảng 60% lượng lithium, 80% cobalt và hơn 90% mangan toàn cầu – đều là nguyên liệu thiết yếu cho pin xe điện
- Mỹ nhập khẩu gần 74% nhu cầu đất hiếm từ Trung Quốc – vật liệu được sử dụng trong tuabin gió, động cơ xe điện và các công nghệ tiết kiệm năng lượng
Thuế quan 54% đối với hàng hóa Trung Quốc sẽ làm tăng chi phí của các mặt hàng này, khiến các dự án năng lượng sạch trở nên đắt đỏ hơn nhiều.
Phản ứng nhanh chóng của Trung Quốc
Trung Quốc đã phản ứng nhanh chóng với thông báo của Tổng thống Trump. Nước này đã công bố:
- Thuế quan 34% đối với tất cả hàng hóa Mỹ, có hiệu lực từ ngày 10/4/2025
- Hạn chế xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm quan trọng, được sử dụng rộng rãi trong quốc phòng, điện tử và công nghệ năng lượng sạch
Trung Quốc, quốc gia kiểm soát khoảng 90% sản lượng đất hiếm toàn cầu, sẽ giới hạn xuất khẩu bảy loại khoáng sản quan trọng và các sản phẩm liên quan. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà sản xuất Mỹ như Lockheed Martin, Tesla và Apple, những công ty phụ thuộc vào những vật liệu đó cho chuỗi cung ứng của họ.
Độc lập năng lượng hay cô lập kinh tế?
Nhiều nhà lập pháp, bao gồm cả một số đảng viên Cộng hòa, đang phản đối các thuế quan này. Họ cho rằng tổng thống có thể cần sự chấp thuận từ Quốc hội để đặt thuế quan ở mức cao như vậy.
Cũng có thể có những thách thức pháp lý từ các ngành công nghiệp, công ty hoặc đối tác thương mại. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) có thể xem xét các thuế quan mới để xác định xem chúng có vi phạm các quy tắc thương mại toàn cầu hay không.
Một số chuyên gia cho rằng động thái này có thể cô lập Mỹ về mặt kinh tế và làm tổn hại niềm tin giữa các đồng minh, đặc biệt là vào thời điểm các quốc gia đang cố gắng đoàn kết về biến đổi khí hậu và an ninh năng lượng.
Kết luận: Liệu bảo vệ hay cô lập?
Kế hoạch thuế quan 2025 của Trump đã tạo ra tác động lớn ngay cả khi nó chưa trở thành luật. Nó gây ra sự sụt giảm lớn trên thị trường chứng khoán, làm hoảng sợ các nhà đầu tư và làm dấy lên lo ngại về tương lai của năng lượng sạch. Nếu được thực hiện, những thuế quan này có thể thay đổi cách Mỹ giao thương, đầu tư và cung cấp năng lượng cho nền kinh tế.
Khi thế giới đang cố gắng hướng tới một tương lai sạch hơn, bền vững hơn, câu hỏi đặt ra là: Liệu những thuế quan này sẽ bảo vệ nước Mỹ hay cô lập nó?
